Waar het mij nu in dit bestek om gaat, is, aan te tonen dat historici altijd een soort van feitenordening, data-schifting en presentatiemodaliteiten betrachten bij het weergeven van de historische episodes die ze aan ons willen verhalen of herhalen, waarbij ze soms een samenweefsel van verdichtsels niet schuwen. Bij Fruin zou ik dat niet gauw aannemen. Daar is hij toch te veel de leerling van Leopold Von Ranke voor geweest. En Von Ranke wilde echt wel alleen maar kwijt wie es wirklich und eigentlich gewesen war. Leopold von Ranke (Wiehe, 21 december 1795 – Berlijn, 23 mei 1886) was een Duits gerenommeerd nationalistisch historicus. Zijn methode, de kritisch-filologische methode, vormde de basis van de moderne geschiedwetenschap. In de historiografie wordt de stroming die zijn methoden gebruikt ‘historisme’ genoemd. Fruin was achttien-karaats Rankiaan. Nu weet u het.
Von Ranke had te maken met romantische Duitsers die wilden bewijzen dat Duitsland als Eerste Rijk, dus als het Grootduitsland van de Teutonische Sprache und Zunge, West-Europa tot groot heil had kunnen zijn. Mits de omringende jaloerse Europese mogendheden het hadden toegelaten zich volledig te ontplooien. Ze dachten dan vooral aan het Rijk van de Hohenstaufers, waarin alleen maar Edelgermanen hadden gewoond en geboden. Engeland en Frankrijk hadden dit via de Vrede van Münster weten te verhinderen in 1648 en vooral via de daarbij behorende uitvoeringsarrangementen tot 1713, de Vrede van Utrecht. Ze hadden dat Grootduitsland opgesplitst in veel kleine staatjes. En die tegen elkaar opgezet en uitgespeeld. Maar ééns zou de Edelgermaan opstaan die hen zou verenigen. In 1871 was dat tijdelijk Bismarck. En in 1935 tijdelijk Hitler. De Führer Aller Germanen. Al wist Fruin daar toen nog niet van. Uiteraard. Fruin laat vooral veel feiten weg. Om het glorievolle pad van de Oranje-dynastie te kunnen plaveien.
Confronteren contemporaine historici Fruin met bronnen die een andere richting wijzen, dan gaat Fruin aan de slag om aan te tonen dat die vervalst zijn of opgeschreven zijn door personen die politiek vooringenomen zijn. Fruin had veel te maken met de opkomende Rooms-Katholieke Historici vanaf 1868 die wilden aantonen dat de Middeleeuwen buitengewoon fraaie en harmonische taferelen hadden opgeleverd van volksbegunstiging, breed ingedaalde welvaart en diepdoordachte conjunctuurpolitiek gestimuleerd vanwege Rome. En zij deden de werkelijkheid van die Middeleeuwen flink geweld aan, mede door vroom bedrog, pia fraus, dat beoogde de Katholieke Zaak te begunstigen vooral binnen de landsregering. Ik denk aan de liefhebberende dorpsdokter T.J. Nuyens, maar ook aan Jozeph Alberdingk Thijm, Herman Schaepman — al bleef die een opvallende amateur — en mensen als Broere en Poelhekke. Die knoeiden wat af met hun bronnen omdat het een middel was voor een geheiligd doel. Gek genoeg schaart de stoere Amelander Joannes de Jong zich ook in dat aanmodderend gezelschap evenals de taalkundige taalkunstige Guido Gezelle.